Αστική ευθύνη ΕΚΑΒ λόγω καθυστερημένης ανταπόκρισης: πότε η ολιγωρία μετατρέπεται σε κρατική ευθύνη αποζημίωσης

Η πρόσφατη απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (ΤρΔΠρΑθ 1796/2026) έρχεται να επαναφέρει στο προσκήνιο ένα εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα: τα όρια της ευθύνης του ΕΚΑΒ και, ευρύτερα, της Διοίκησης, όταν η επιχειρησιακή λειτουργία υπηρεσιών επείγουσας υγείας συνδέεται με απώλεια ζωής.

Πρόκειται για μία απόφαση με έντονο νομικό και κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς αναλύει με ιδιαίτερη αυστηρότητα την υποχρέωση ταχείας ανταπόκρισης σε επείγοντα περιστατικά και, κυρίως, το πότε η πλημμελής διαχείριση μιας κλήσης μπορεί να θεμελιώσει κρατική ευθύνη κατ’ άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ.

Το κρίσιμο νομικό πλαίσιο: ευθύνη από υλικές ενέργειες και παραλείψεις
Το Δικαστήριο επαναβεβαιώνει ότι η ευθύνη του Δημοσίου ή ν.π.δ.δ. δεν περιορίζεται σε παράνομες διοικητικές πράξεις, αλλά εκτείνεται ρητά και σε παράνομες υλικές ενέργειες ή παραλείψεις οφειλόμενων ενεργειών των οργάνων του.

Στο πλαίσιο αυτό, για τη θεμελίωση ευθύνης απαιτούνται σωρευτικά:
• παράνομη πράξη ή παράλειψη,
• ζημία,
• και αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ τους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στον αιτιώδη σύνδεσμο, ο οποίος αναγνωρίζεται όταν η παράλειψη είναι αντικειμενικά πρόσφορη να επιφέρει το ζημιογόνο αποτέλεσμα, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων.

Η λειτουργία του ΕΚΑΒ ως υπηρεσία αυξημένης επιχειρησιακής ευθύνης
Το Δικαστήριο αναδεικνύει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ΕΚΑΒ ως φορέα άμεσης προνοσοκομειακής φροντίδας. Η λειτουργία του δεν αντιμετωπίζεται ως τυπική διοικητική διαδικασία, αλλά ως σύστημα κρίσιμης χρονικής απόκρισης, όπου κάθε λεπτό έχει ουσιαστική σημασία για την ανθρώπινη ζωή.

Σε αυτό το πλαίσιο:

• οι τηλεφωνητές και οι ασυρματιστές δεν έχουν ιατρική αρμοδιότητα αξιολόγησης,
• οφείλουν όμως να καταγράφουν πλήρως και με ακρίβεια τα δεδομένα της κλήσης,
• και να ενεργοποιούν άμεσα τη διαδικασία διακομιδής, χωρίς καθυστερήσεις ή “φιλτραρίσματα” του περιστατικού.

Ιδίως τονίζεται ότι η μη σύνταξη κάρτας διακίνησης περιστατικού ή η καθυστέρηση διαβίβασης της κλήσης συνιστά κρίσιμη υπηρεσιακή παράλειψη.

Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης
Η υπόθεση αφορά αιφνίδιο θάνατο 47χρονου, ο οποίος παρουσίασε οξεία συμπτωματολογία τις πρώτες πρωινές ώρες. Παρά τις επανειλημμένες κλήσεις προς το 166, η διακομιδή του ασθενούς καθυστέρησε, με αποτέλεσμα το ασθενοφόρο να αφιχθεί περίπου 40-45 λεπτά μετά την πρώτη επικοινωνία.

Κατά το Δικαστήριο, κρίσιμο σημείο δεν αποτελεί απλώς η τελική επιχειρησιακή ανταπόκριση του ΕΚΑΒ, αλλά:

• η αρχική μη ορθή διαχείριση της πρώτης κλήσης,
• η απουσία καταγραφής και ενεργοποίησης διαδικασίας διακομιδής,
• και η καθυστέρηση στην αξιολόγηση του επείγοντος χαρακτήρα του περιστατικού.

Η αιτιώδης σύνδεση: ο “χαμένος χρόνος” ως νομικά κρίσιμο μέγεθος

Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία ως προς την αιτιώδη συνάφεια. Το Δικαστήριο δέχεται ότι η καθυστέρηση στην ενεργοποίηση του μηχανισμού του ΕΚΑΒ συνιστά πρόσφορη αιτία για την επέλευση του θανάτου, δεδομένης της φύσης του περιστατικού (καρδιακή ανακοπή / ισχαιμικά συμβάματα).

Επισημαίνεται ότι, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, σε τέτοιες καταστάσεις ο χρόνος ανταπόκρισης είναι καθοριστικός για την επιβίωση του ασθενούς. Συνεπώς, η καθυστέρηση δεν αντιμετωπίζεται ως απλή οργανωτική αδυναμία, αλλά ως νομικά κρίσιμη παράλειψη με δυνητικά θανατηφόρο αποτέλεσμα.

Η χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης

Στο στάδιο της αποτίμησης της ζημίας, το Δικαστήριο προσεγγίζει με ιδιαίτερη ευαισθησία τη σχέση του ενάγοντος με τον θανόντα, λαμβάνοντας υπόψη:
• τον στενό συγγενικό δεσμό (αδελφός),
• τη συναισθηματική ένταση του αιφνίδιου θανάτου,
• αλλά και τις ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες ο ενάγων βίωσε το γεγονός, καθώς και το γεγονός ότι λίγους μήνες μετά έχασε και την μητέρα του, η οποία δεν κατάφερε να ξεπεράσει τον αιφνίδιο θάνατο του γιου της.

Το ποσό των 70.000 ευρώ επιδικάζεται ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, επιβεβαιώνοντας ότι τα διοικητικά δικαστήρια αναγνωρίζουν ολοένα και πιο ουσιαστικά τη μη περιουσιακή διάσταση της ζημίας.

Νομολογιακή σημασία: προς μια αυστηρότερη αξιολόγηση της επιχειρησιακής λειτουργίας του κράτους

Η συγκεκριμένη απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη νομολογιακή τάση ενίσχυσης της ευθύνης του Δημοσίου όταν πρόκειται για υπηρεσίες κρίσιμης σημασίας, όπως η επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Η Διοίκηση δεν αξιολογείται πλέον μόνο ως προς το αν “ενήργησε”, αλλά και ως προς:

• την ταχύτητα,
• την ορθότητα της διαδικασίας,
• και την τήρηση των εσωτερικών πρωτοκόλλων λειτουργίας.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για υποθέσεις ιατρικής αμέλειας σε επίπεδο προνοσοκομειακής φροντίδας, όπου η ευθύνη δεν εστιάζει σε ιατρική πράξη, αλλά σε οργανωτική και επιχειρησιακή παράλειψη.

Συμπέρασμα

Η ΤρΔΠρΑθ 1796/2026 αναδεικνύει με σαφήνεια ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν αποτελεί απλώς διοικητικό στόχο, αλλά νομικά δεσμευτική υποχρέωση του Δημοσίου με συγκεκριμένες συνέπειες σε περίπτωση παράβασης.

Παράλληλα, ενισχύει τη θέση των οικογενειών θυμάτων ότι η δικαστική προστασία δεν είναι θεωρητική, αλλά πρέπει να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική, όταν αποδεικνύεται ότι ο κρίσιμος χρόνος χάθηκε λόγω υπηρεσιακής πλημμέλειας.

Έλενα Κυριακοπούλου
Δικηγόρος
ΜΔΕ Εμπορικού Δικαίου ΕΚΠΑ,
Άυλα Αγαθά & Ανταγωνισμός

Το παρόν δεν αποτελεί νομική συμβουλή.
Για περαιτέρω πληροφορίες αναφορικά με τα νομικά ζητήματα που αναφέρονται ανωτέρω, μπορείτε να απευθυνθείτε στο δικηγορικό γραφείο KYROS LAW OFFICES
(Oμήρου 50, Αθήνα – Τηλ. Επικοινωνίας: 2103633104 – email: [email protected]) και να συμβουλευτείτε τους εξειδικευμένους δικηγόρους.